Բովանդակություն
Ամենաընթերցվող

  • Ադրբեջանական կողմը Թալիշ-Մատաղիս ուղղությունից փոխանցել ...
  • Հրանտ Բագրատյան. Ըստ պաշտոնական թվերի՝ մեր վիճակը վատ է ...
  • Լեյլա Աբդուլաևա. Հայաստանը պետք է պատասխան տա միջազգայի ...
  • ԻԼՀԱՄ ԱԼԻԵՎ. ԵԹԵ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՈՐԵՎԷ ՄԵԿԸ ՄՏԱԾԻ ՎՐԵԺԽՆԴՐՈ ...
  • ԻԼՀԱՄ ԱԼԻԵՎ. ՄԵՆՔ ԱՄԵՆ ԻՆՉ ԱՆԵԼՈՒ ԵՆՔ ԱԶԱՏԱԳՐՎԱԾ ՀՈՂԵՐԸ ...
  • Ղարաբաղոււմ ծառայող զինվորների ծնողները վարչապետին խնդր ...
  • Ալլահշուքյուր Փաշազադե. Տեղի ունեցած սպանությունների պա ...
  • Բաղդադ Ամրեև. Ավերված Աղդամը սպասում էր իր տերերին
  • Անար Քերիմով. Ադրբեջանը Հայաստանի դեմ հայց կներկայացնի ...
  • Սերգեյ Մարկով. Սկսվում է Լեռնային Ղարաբաղի՝ Ադրբեջանի կ ...
  • Օրացույ
    «    Январь 2021    »
    ПнВтСрЧтПтСбВс
     
    1
    2
    3
    4
    5
    6
    7
    8
    9
    10
    11
    12
    13
    14
    15
    16
    17
    18
    19
    20
    21
    22
    23
    24
    25
    26
    27
    28
    29
    30
    31
    Կարծիք
    Վիճակագրությո



    Flag Counter

    Ադրբեջանական տեղանունների եղեռնը Հայաստանում ԵՎ ԼՂ-ում

    Ադրբեջանական տեղանունների եղեռնը Հայաստանում ԵՎ ԼՂ-ումԽորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո, Հայաստանում անցկացվող պետական քաղաքականությունը  միտված էր միատարր հայկական պետության ստեղծմանը, գործընթացը սկսեց անդրադառնալ նաև տեղանունների փոփոխմանը, սկսվեցին աստիճանաբար հայկականացվել ադրբեջանական անվանումներով տեղանունները: Այդ գործընթացը շարունակվում է մինչ այսօր: Ներկայիս Հայաստանի տարածքում մեծ թիվ էին կազմում՝ երկար դարեր այդ տարածքում ապրած  բնիկ ժողովրդի՝ ադրբեջանցիների լեզվով անվանակոչված վայրերը, որոնք ուղղակի ապացույցն էին նրանց ներկայության։ Տեղանունները, միևնույն ժամանակ, ցույց են տալիս պատմական անցյալը, այդտեղ բնակված ժողովրդի պատմության, մտածելակերպի մի շարք մանրամասներ: Տեղանունների հայկականացման կոնկրետ կիրառումը սկսվել է՝ Հայաստանի կառավարության համապատասխան որոշումների հիման վրա:
    Մեր ձեռքի տակ է 1948 թվականին լույս տեսած՝ Հայկական ՍՍՌ Վարչա-տերիտորիալ բաժանման տեղեկագիրը, որտեղ զետեղված  են՝ Հայկական ԱՍՀ-ի բնակավայրերից բաղկացած ցուցակը, վերանվանումների ցուցակը: Գրքում ադրբեջանական տեղանունների նախկին անունները փոխարինվել են նոր, մտացածին, բնության երևույթներին վերաբերող, պատմական ու քաղաքական գործիչների անուններով և այլն: 
    Ուշադրությամբ ուսումնասիրելով տեղեկագիրը, այնտեղ  ներառված անվանումներից կարելի է առանձնացնել՝ իրենց յուրահատկությամբ տարբերվող  երեք խումբ. տեղանունների առաջին խմբում տեղ են գտել բառացի հայերեն թարգմանված անվանումները. Օրինակ՝
    Դարաչիչակ - Ծաղկաձոր,
    Գյոլ - Լիճք,
    Քյարվանսարա - Իջևան,
    Ղարադաշ - Սևքար,
    Դաշգալա - Քարաբերդ,
    Չայքենդ – Գետաշեն և այլն:
    Տեղանունների երկրորդ խմբում կարելի է առանձնացնել՝ քաղաքական գործիչների և այլ հատուկ անուններով վերանվանված բնակավայրերը. Օրինակ՝
    Մոլլա Դորսուն - Շահումյան,
    Ղուլիջան - Սպանդարյան,
    Քեշիշքենդ - Միկոյան,
    Հայդարբեկ - Սվերդլով,
    Ջալալօղլի - Ստեփանավան,
    Շահար - Մայակովսկի, և այլն:
    Երրորդ խմբում ներկայացվող տեղանունները վերանվանվել են՝  տեղանքին հարմարեցված,  բնությանն ու  բնական երևույթներին վերաբերող, խորհրդային կարգերի ժամանակաշրջանին հատուկ անվանումներով: Օրինակ՝
    Կետրան – Գետամեջ,
    Աշաղի Գարանլուղ - Մարտունի,
    Դոգգուզ - Կանաչուտ,
    Քյորփլու - Արշալույս,
    Մեջթլի - Նոր կյանք,
    Քյարիմարիս - Սովետական  և այսպես շարունակ:
    Հարց է առաջանում, ինչու չեն հայ մասնագետները վերոհիշյալ տեղանունները վերանվանել իրենց նախկին անուններով, այսինքն հայկական անվանումներով: Պատասխանը մեկն է՝ պատմական ադրբեջանական հողերում հնուց ի վեր չի եղել ոչ հայկական  պետություն ոչ էլ  պետականություն, ինքնըստինքյան չէին կարող լինել նաև հայկական բնակավայրեր ու դրանց հատուկ տեղանուններ: Այդ իսկ պատճառով էլ տեղանունների վերանվանմամբ զբաղվող կառույցների մասնագետները ընտրել են առավել հեշտ ու հարմար ուղին՝ թարգմանել, ձևափոխել ու վերանվանել ադրբեջանական տեղանունները: Անվանափոխության գործընթացն ավելի խորացավ հայ- ադրբեջանական հակամարտության արդյունքում Հայաստանից՝ իրենց պատմական հողերից  ադրբեջանցիների զանգվածային վտարումից հետո: Հատկանշական է նաև, որ անվանափոխումների ժամանակ հայերի կողմից  հատուկ ուշադրություն է դարձվել, որպեսզի տեղանունների ադրբեջանական ծագման որևէ հիշողություն չպահպանվի նոր անուններում: Հայաստանում թուրքական անվանումներով մնացած գյուղերը վերանվանելու մասին վերջին որոշումը կայացել է՝ 2015 թվականի սեպտեմբերի 17-ի կառավարության նիստում: Այդ որոշման համաձայն՝ ադրբեջանական անվանումներով գյուղերից՝
    Տավուշի մարզի Թովուզ գյուղը վերանվանվել է Տավուշ, Սյունիքի մարզի Ալդարա գյուղը պաշտոնապես վերանվանվել է Ալվանք,
    Հալաջը - Աճանան,
    Սոֆլուն - Նժդեհ,
    Նյուվադի գյուղը - Նռնաձոր և այլն:
    Ինչպես տեսնում ենք, նույն ձեռագիրը, նույն ոճը և նույն մտացածին բառակազմությունը: Հայերի կողմից՝ տեղանունների նկատմամբ  իրագործվող հայկականացման  քաղաքականությունն իր չարագործ կնիքն է դրել նաև Ադրբեջանի օկուպացված հողերում՝ Լեռնային Ղարաբաղում ու նրան հարակից շրջաններում: Չխորանալով Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում գտնվող ադրբեջանական տեղանունների նկատմամբ   իրագործվող հայկականացման նույնատիպ  քաղաքականության մեջ, բավական է նշել միայն Լեռնային Ղարաբաղին կից 7 շրջաններում կատարված  անվանափոխումները: Պետք է նշել, որ ուրիշի հողերին, մշակույթին, ազգային ավանդույթներին տիրանալու համար ամեն ինչի պատրաստ հայկական կողմը՝ հանձինս    լեզվաբանների ու քարտեզագիրների, իզուր էին ջանում գտնել այդ տարածաշրջանին վերաբերող հնագույն հայկական տեղանուններ, դա անհնար է, քանզի  հայերը չեն հանդիսանում Լեռնային Ղարաբաղի բնիկ ազգ և հետևաբար չեն կարող լինել նաև նրանց պատկանող տեղանուններ:   Դրա համար էլ հայ պատմաբանները այդ շրջանների անվանափոխումների հարցը  թողել են ղարաբաղցի մասնագետների ընտրությանը:
    Արդյունքում՝
    Լաչինը դարձել է Բերձոր, 
    Ջեբրաիլը - Ջրական,
    Աղդամը - Ակն,
    Ֆիզուլին - Վարանդա,
    Զանգելանը - Կովսական,
    Գուբաթլուն - Սանասար,
    Քելբեջարը - Քարվաճառ:
    Հայրենիք չունեցող, նրա ամեն մի թիզ հողի ու քարի համար չմտահոգվող, ուրիշի հողերում վերաբնակեցված մարդկանց համար ինչ տարբերություն՝ քարավաճառ, թե թմրանյութերի վաճառք: Պետք է նշել, որ Քարվաճառը՝ Քելբեջար բառի ձևափոխման ու ձևախեղման գլուխգործոցն է:
    Ադրբեջանցիներին տեղահան անելով  իրենց հայրենի հողերից, հայ բարբարոսները, այժմ էլ ձգտում են երկրի երեսից լիովին ջնջել ադրբեջանական ժողովրդի կողմից ստեղծված նյութական արժեքները: Սակայն նրանց բոլոր փորձերը ապարդյուն են,
    մենք ուշ թե շուտ կվերադառնանք մեր պապենական հողերը և կվերականգնենք մեր ժողովրդին պատկանող բոլոր տեղանունների ու պատմական հուշարձանների նախկին անունները:


    Печать
    

    Добавление комментария

    Ваше Имя:
    Ваш E-Mail:
    Код:
    Включите эту картинку для отображения кода безопасности
    обновить, если не виден код
    Введите код:

    Օրվա լուր

    

    irevanaz.com


    ԻԼՀԱՄ ԱԼԻԵՎ. XX ԴԱՐԸ ՉԻ ՏԵՍԵԼ ՆՄԱՆ ԲԱՐԲԱՐՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ՝ ՔԱՂԱՔՆԵՐԻ ԵՎ ԳՅՈՒՂԵՐԻ ԿԱՆԽԱՄՏԱԾՎԱԾ ՈՉՆՉԱՑՈՒՄ

    «Օտարերկրյա լրագրողները Աղդամն անվանում են «Կովկասյան Հիրոսիմա» և ասել. «Կարծում եմ, որ նույնը կարելի է ասել Ֆիզուլի քաղաքի և օկուպացման տակ գտնված մյուս քաղաքների մասին: Զանգիլանը, Ջաբրաիլը և Գուբադլին փաստորեն ամբողջությամբ ավերված են: Ոչ միայն քաղաքները, այլև գյուղերը: Այս բոլոր ավերածությունները կատարվել են նրա համար, որպեսզի այս տարածքներում ոչնչացնել ադրբեջանական մշակութային ժառանգության հետքերը:
    Մարդկության ողջ պատմության ընթացքում աշխարհում տեղի են ունեցել բազմաթիվ պատերազմներ և ավերածություններ: Բայց ես կարծում եմ, որ քսաներորդ դարը չի տեսել նման բարբարոսություն, վանդալիզմ և ավերածություններ, քաղաքների և գյուղերի կանխամտածված ոչնչացում»:

    Հրատապ լուրեր

    

    irevanaz.com

                    «ՍԵՎ ՀՈՒՆՎԱՐ»                  
    Ալլահշուքյուր Փաշազադե. Տեղի ունեցած սպանությունների պատասխանատուները, այդ թվում` Գորբաչովը, պետք է պատժի ենթարկվեն

    

    irevanaz.com

                          ՎԱՐԿԱՆԻՇ                      
    Ադրբեջանական բանակն ամենահզորն է Հարավային Կովկասում

    

    irevanaz.com

                    ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ԱԳՆ               
    Մեվլութ Չավուշօղլու. Թուրքիան և Ադրբեջանը կարող են քայլեր ձեռնարկել՝ Հայաստանի հետ հարաբերությունների նորմալացման ուղղությամբ

    Վերլուծական

    

    irevanaz.comՍոհբեթ Մամեդով. Միանգամայն տրամաբանական է, որ Ադրբեջանը դեմ է հանդես գալիս Փաշինյանի հայեցակարգին

    

    irevanaz.com
    Ադրբեջանական տեղանունների եղեռնը Հայաստանում ԵՎ ԼՂ-ում

    

    irevanaz.com

    Տիգրան Քեոսայան. «Փաշինյանը պատրաստ չէ Ռուսաստանի հետ կառուցողական երկխոսության, դրա համար չէ, որ նա վերցրել է իշխանությունն ու զոմբիացնում է մարդկանց»

    Տեսանյութեր

    

    ՀԱԿԱԱՀԱԲԵԿՉԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՀԱԴՐՈՒԹՈՒՄ ԵՎ ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ ԽԱՂԱՂԱՊԱՀՆԵՐԻ ՄՏԱՀՈԳԻՉ ՎԱՐՔԸ

    irevanaz.com

    

    ПРИЗНАНИЕ АРМЯНСКИХ ВОЕННОПЛЕННЫХ: #КАРАБАХ - ЭТО АЗЕРБАЙДЖАН!

    irevanaz.com

    

    ՖԻԼԻՊ ԷԿՈԶՅԱՆՑ. ԱԴՐԲԵՋԱՆԸ ԴԵՐ XVII ԴԱՐՈՒՄ ԱՐԴԵՆ ԻՍԿ ԻՆՔՆԻՇԽԱՆ ՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ԷՐ

    irevanaz.com

    Հարցազրույց

    

    irevanaz.com

    Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը հիմա է՛լ ավելի դժվար է լուծել, շեշտում է Թոմաս դե Վաալը

    

    irevanaz.com

    Ալեքսանդր Փերենջիև. «Ակնհայտ է, որ եթե 2016 թվականի ապրիլին մարտական գործողությունները չդադարեցվեին, Ադրբեջանը կազատագրեր իր տարածքների ավելի մեծ մասը»

    

    irevanaz.com

    Սերգեյ Մարկով. Հայկական լոբբին ԱՄՆ-ից պահանջում է Ադրբեջանի դեմ պատժամիջոցներ, սակայն դրանք չեն լինելու

    Ով ով է Հայաստանում

    

    irevanaz.com

    Նիկոլ Վովայի Փաշինյան՝ Հայաստանի Հանրապետության 16-րդ վարչապետ

    

    irevanaz, irevan

    Կարեն Վիլհելմի Կարապետյան – Հայաստանի Հանրապետության նախկին վարչապետ

    

    irevanaz.com

    Հարությունյան Դավիթ Էդոնիսի - Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության անդամ

    Մամուլում

    

    irevanaz.com

    Անդրեյ Կոլեսնիկով. Երբ Իլհամ Ալիևը խոսեց, Փաշինյանը շրջվեց և աչքերը գետնին հառեց

    «...Չորս ժամ տևած փակ բանակցություններից հետո, նրանց երեք մասնակիցները դուրս են եկել խոսափողերի մոտ: Եվ դա հետաքրքիր էր:
    Իլհամ Ալիևի ելույթը խաղաղասիրական էր: Այն կարող է պարունակել բազմիմաստ ակնարկներ, ներառյալ վիրավորական հայկական ինքնասիրության համար և նույն բնույթի անհամաձայնություններ, բայց համարեք, որ դրանք չկային:

    

    irevanaz.com
    Լևոն Տեր-Պետրոսյան․ «Հայի հետին խելքի» առասպելը

    Ավելի մեծ սուտ, քան «հայի հետին խելք» իմաստակությունը, երբեք գոյություն չի ունեցել, հակառակ պարագայում 1915-ի ողբերգությունից և պատմական հայրենիքի կորստից հետո հայ ժողովուրդը նոր ողբերգությունների չէր ենթարկվի։
     Դժբախտաբար վերջին պատուհասից հետո անգամ տեղի ունեցող իրադարձություններն ու...

    

    irevanaz.com

    «News Blaze». «Հայաստանն անմտորեն կորոնավիրուսը տեղափոխում է Լեռնային Ղարաբաղ»

    «News Blaze» պարբերականը հրապարակել է ամերիկացի լրագրող և հրապարակախոս Նուրիտ Գրինգերի «Հայաստանն անմտորեն կորոնավիրուսը տեղափոխում է Լեռնային Ղարաբաղ» խորագրով հոդվածը, որում խոսվում է Հայաստանի վարած օկուպացիոն քաղաքականության, Լեռնային Ղարաբաղի մարզում կորոնավիրուսի տարածման մասին:

     


    SOCIAL NETWORK

    Լռահոս
    

    Լեյլա Աբդուլաևա. Հայաստանը պետք է պատասխան տա միջազգային դատարանների առջև

    

    Ադրբեջանական կողմը Թալիշ-Մատաղիս ուղղությունից փոխանցել է 2 զինծառայողի աճյուն

    

    Հրանտ Բագրատյան. Ըստ պաշտոնական թվերի՝ մեր վիճակը վատ է, ըստ ոչ պաշտոնական թվերի՝ չտեսնված վատ

    

    Բաղդադ Ամրեև. Ավերված Աղդամը սպասում էր իր տերերին

    

    Սերգեյ Մարկով. Սկսվում է Լեռնային Ղարաբաղի՝ Ադրբեջանի կազմ լիովին վերադառնալու երրորդ փուլը

    

    Հայաստանի պետական պաշտոնյաների ապօրինի այցերը Ադրբեջանի տարածք անընդունելի են

    

    Ղարաբաղոււմ ծառայող զինվորների ծնողները վարչապետին խնդրում են ժամկետից շուտ զորացրել իրենց որդիներին

    

    Մևլութ Չավուշօղլու. Թուրքիան այսօր անվտանգության ոլորտի կարևոր խաղացող է Կովկասում

    

    Անար Քերիմով. Ադրբեջանը Հայաստանի դեմ հայց կներկայացնի միջազգային դատարանում

    

    Անդրեյ Կոլեսնիկով. Երբ Իլհամ Ալիևը խոսեց, Փաշինյանը շրջվեց և աչքերը գետնին հառեց

    

    Համատեղ գոյակցության խրախուսման փոխարեն Հայաստանը շարունակում է թշնամանք քարոզել

    

    Վլադիմիր Պուտին. Ստեղծվելու է աշխատանքային խումբ՝ Ադրբեջանի, Հայաստանի և Ռուսաստանի փոխվարչապետերի գլխավորությամբ

    

    Ջեյհուն Բայրամով. Խոջավենդում ձերբակալվել է 62 հայ դիվերսանտ

    

    Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարները ընդունել են համատեղ հայտարարություն

    

    Թուրքիայի Օմբուդսմենի ինստիտուտը զեկույց է հրապարակել հայերի կողմից Ադրբեջանի խաղաղ բնակիչների իրավունքների խախտման մասին

    

    Բաքուն հայտնել է Ղարաբաղում իր զոհերի ու անհետ կորածների պաշտոնական թիվը

    

    Աղդամի շրջանում հայտնաբերվել է սպիտակ ֆոսֆորով 27 ականանետային արկ

    

    AzTV- ն սկսել է հեռարձակում Շուշայում

    

    Լեյլա Աբդուլլաևա. Արա Այվազյանի անօրինական այցը Ղարաբաղ հակասում է նոյեմբերի 10-ի եռակողմ հայտարարությանը

    

    Հայաստանը պատասխանատվություն է կրում հրադադարի ռեժիմի խախտման համար

    Copyright © 2009 IREVANAZ.COM